1 ऑक्टोबर 2025 च्या देशभरातील महत्त्वाच्या शैक्षणिक घडामोडी
संकलन - टीम मिशन स्कॉलर
--------------------------------------
१. सीबीएसई (CBSE) बोर्डाकडून २०२६ च्या परीक्षांचे वेळापत्रक जाहीर
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण बोर्ड (CBSE) ने २०२६ मधील दहावी आणि बारावीच्या बोर्ड परीक्षांचे संभाव्य वेळापत्रक जाहीर केले आहे. विद्यार्थ्यांवरील ताण कमी करण्यासाठी आणि तयारीसाठी पुरेसा वेळ देण्यासाठी हे वेळापत्रक लवकरच प्रसिद्ध करण्यात आले आहे. दहावीची परीक्षा १५ फेब्रुवारी ते १८ मार्चदरम्यान आणि बारावीची परीक्षा १५ फेब्रुवारी ते ४ एप्रिलपर्यंत आयोजित केली जाईल. NEP 2020 अंतर्गत स्किल-बेस्ड (Skill-Based) शिक्षणावर लक्ष केंद्रित करून तयारी करण्याचे आवाहन बोर्डाने केले आहे. लवकर जाहीर झालेल्या तारखांमुळे शाळांना सुधारित अभ्यासक्रम व रिव्हिजनचे नियोजन करणे सोपे होणार आहे. या निर्णयामुळे विद्यार्थी आणि पालक दोघांनाही मोठा दिलासा मिळाला आहे.
---------------------------------
२. UGC चा मोठा निर्णय: 'डिस्टन्स मोड'मधील मानसशास्त्र (Psychology) पदवी आता अवैध
विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (UGC) एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेत, दूरस्थ शिक्षण (Distance Education) पद्धतीने घेतलेल्या मानसशास्त्र पदवी अभ्यासक्रमांना यापुढे वैध न ठरवण्याचा नियम लागू केला आहे. विद्यार्थ्यांच्या प्रत्यक्ष अनुभवाच्या आणि प्रॅक्टिकल प्रशिक्षणाच्या महत्त्वावर भर देण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. मानसशास्त्र विषयासाठी प्रत्यक्ष वर्गातील आणि नैदानिक (Clinical) प्रशिक्षण आवश्यक असते, जे 'डिस्टन्स लर्निंग'मध्ये मिळत नाही. या नियमामुळे सध्या 'डिस्टन्स मोड'मध्ये शिक्षण घेत असलेल्या विद्यार्थ्यांचे मोठे नुकसान होण्याची भीती आहे, त्यामुळे त्यांच्यासाठी पुढील उपाययोजना करणे गरजेचे आहे. भविष्यात या अभ्यासक्रमांसाठी केवळ नियमित वर्गांनाच मान्यता मिळेल, हे आता स्पष्ट झाले आहे.
--------------------------------- --
३. यूपीएससी अध्यक्ष (UPSC Chairman) आज करणार CSE उमेदवारांशी थेट संवाद
केंद्रीय लोकसेवा आयोगाचे (UPSC) अध्यक्ष आज, १ ऑक्टोबर २०२५ रोजी, नागरी सेवा परीक्षा (CSE) च्या उमेदवारांशी थेट संवाद साधणार आहेत. या संवादाचा उद्देश उमेदवारांच्या शंकांचे निरसन करणे आणि परीक्षेच्या तयारीसाठी योग्य मार्गदर्शन करणे हा आहे. हा संवाद ऑनलाईन माध्यमातून होणार असून, लाखो इच्छुकांना याचा फायदा होईल अशी अपेक्षा आहे. आयोगाने परीक्षा पद्धती, मुलाखतीचे स्वरूप आणि नवीनतम बदलांविषयी माहिती देण्याची तयारी केली आहे. यामुळे ग्रामीण भागातील व पहिल्यांदा परीक्षा देणाऱ्या उमेदवारांना विशेष दिशा मिळेल. यूपीएससीसारख्या महत्त्वाच्या परीक्षेच्या तयारीसाठी हा संवाद एक महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरू शकतो.
---------------------------------
मिशन नवोदय 2025 26 संभाव्य प्रश्नपत्रिका संच उपलब्ध
४. JEE Main 2026 साठी नोंदणी प्रक्रिया लवकरच; आधार कार्ड अपडेट करणे बंधनकारक
नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) लवकरच JEE Main 2026 परीक्षेसाठी नोंदणी प्रक्रिया ऑक्टोबरमध्ये सुरू करण्याची शक्यता आहे. अभियांत्रिकीच्या (Engineering) प्रवेशासाठी उत्सुक असलेल्या विद्यार्थ्यांना आतापासूनच आपल्या आवश्यक कागदपत्रांची तयारी करावी लागणार आहे. विशेषतः, NTA ने उमेदवारांना त्यांचे आधार कार्ड आणि जात प्रमाणपत्र (Category Certificates) अपडेट करण्याचे आवाहन केले आहे. नोंदणीच्या वेळी कोणतीही अडचण येऊ नये, यासाठी ही पूर्वतयारी आवश्यक आहे. वेळेत नोंदणी केल्यास विद्यार्थ्यांचा अंतिम क्षणी होणारा गोंधळ टळेल आणि ते अभ्यासावर पूर्ण लक्ष केंद्रित करू शकतील.
---------------------------------
५. रोहतक येथील शाळांमध्ये 'यु-शेप' आसनव्यवस्था (U-Shaped Seating) लागू
हरियाणातील रोहतक शहरातील अनेक शाळांनी आता पारंपारिक आसनव्यवस्थेऐवजी 'यु-शेप' आसनव्यवस्था स्वीकारली आहे. बेंचवर मागे बसून अभ्यासात दुर्लक्ष करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची समस्या कमी करणे हा या बदलामागील मुख्य उद्देश आहे. या नवीन व्यवस्थेमुळे वर्गातील प्रत्येक विद्यार्थ्याला शिक्षकांशी थेट संवाद साधणे आणि चर्चेत सक्रिय सहभाग घेणे शक्य होते. यामुळे शिक्षण अधिक समावेशक (Inclusive) आणि प्रभावी होईल, असा विश्वास शिक्षणतज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. 'बॅकबेंचर' संस्कृतीला आळा घालण्यासाठी हा एक चांगला आणि सकारात्मक शैक्षणिक प्रयोग मानला जात आहे.
---------------------------------कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) हे एमबीए अभ्यासक्रमांच्या अध्यापन पद्धतीत मोठे बदल घडवून आणत आहे, असे एका नवीन सर्वेक्षणातून समोर आले आहे. केस स्टडी विश्लेषण (Case Study Analysis) आणि डेटा इंटरप्रिटेशनसारखी कामे AI च्या मदतीने आता अधिक प्रभावीपणे शिकवली जात आहेत. तथापि, सर्वेक्षणात भाग घेतलेल्या एकूण प्राध्यापकांपैकी केवळ ५० टक्के प्राध्यापकांनाच AI शिक्षणासाठी पूर्णपणे फायदेशीर वाटत आहे. AI च्या वापरावर प्रशिक्षण आणि स्पष्ट धोरणे आवश्यक आहेत, असे अनेक प्राध्यापकांचे मत आहे. तंत्रज्ञानाचा स्वीकार आणि पारंपरिक शिक्षण पद्धतीचा समन्वय साधणे हे व्यवस्थापन शिक्षणासमोरचे मोठे आव्हान आहे.
---------------------------------
७. तेलंगणामध्ये फी प्रतिपूर्तीच्या आश्वासनानंतर खासगी महाविद्यालये पुन्हा सुरू
तेलंगणा राज्यातील सुमारे २००० खासगी महाविद्यालये फी प्रतिपूर्ती (Fee Reimbursement) च्या थकीत रकमेमुळे बंद करण्यात आली होती, पण आता सरकारने दिवाळीपूर्वी ती रक्कम देण्याचे आश्वासन दिले आहे. या आश्वासनानंतर आजपासून ही महाविद्यालये पुन्हा सुरू झाली असून, विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान टळले आहे. फी थकीत असल्याने प्राध्यापकांचे वेतन आणि महाविद्यालयाचे दैनंदिन कामकाज प्रभावित झाले होते. सरकारने वेळेत पैसे न दिल्यास शैक्षणिक वर्ष पुन्हा विस्कळीत होण्याची भीती संस्थाचालकांना वाटत आहे.
---------------------------------
८. ‘राष्ट्रनीती’ कार्यक्रमांतर्गत दिल्लीच्या शाळांत आता राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (RSS) आणि स्वातंत्र्यसैनिकांचा अभ्यास
दिल्ली सरकारने आपल्या सरकारी शाळांमध्ये ‘राष्ट्रनीती’ नावाचा नवीन कार्यक्रम सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या कार्यक्रमाद्वारे विद्यार्थ्यांना राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (RSS) आणि महत्त्वाच्या स्वातंत्र्यसैनिकांच्या योगदानाबद्दल शिकवले जाईल. इयत्ता पहिली ते बारावीपर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना नागरिकत्वाची जाणीव, राष्ट्रीय अभिमान आणि सक्रिय सहभाग वाढवणे हे या उपक्रमाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये देशप्रेम आणि सामाजिक बांधिलकीची भावना निर्माण होण्यास मदत होईल, असे शिक्षण विभागाने स्पष्ट केले आहे. या कार्यक्रमामुळे शालेय अभ्यासक्रमात एक नवीन वैचारिक आयाम जोडला गेला आहे.
---------------------------------
९. 'अजीम प्रेमजी फाऊंडेशन स्कॉलरशिप' २०२५ साठी नोंदणीची मुदत आज संपली
अजिम प्रेमजी फाऊंडेशनतर्फे दिल्या जाणाऱ्या 'आशा स्कॉलरशिप २०२५' (Asha Scholarship) साठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत आज, १ ऑक्टोबर २०२५ रोजी संपली. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ पण गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी हे शिष्यवृत्ती एक वरदान ठरते. या शिष्यवृत्तीमुळे नववीपासून ते पदव्युत्तर (Postgraduate) स्तरापर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना मोठा आर्थिक आधार मिळतो. शाळांनी पात्र विद्यार्थ्यांना ही माहिती द्यावी आणि अर्ज भरण्यास मदत करावी, असे आवाहन फाऊंडेशनने केले होते. देशातील गरजू विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेता यावे यासाठी ही योजना अत्यंत महत्त्वाची आहे.
---------------------------------
१०. महाराष्ट्र बोर्डाच्या बारावीच्या फॉर्म भरण्याची अंतिम मुदत वाढवली
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (MSBSHSE) २०२६ मध्ये होणाऱ्या बारावीच्या परीक्षेसाठी (HSC Exam) अर्ज भरण्याच्या अंतिम मुदतीत वाढ केली आहे. आता विद्यार्थी २० ऑक्टोबर २०२५ पर्यंत आपला अर्ज भरू शकणार आहेत. तांत्रिक अडचणी आणि सणासुदीमुळे अनेक विद्यार्थ्यांचे फॉर्म भरणे बाकी असल्याने मंडळाने हा निर्णय घेतला आहे. विद्यार्थ्यांनी मुदतीपूर्वी आपले अर्ज पूर्ण करावेत, असे आवाहन बोर्डाने केले आहे. ही मुदतवाढ विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठी सोय असून, त्यांना फॉर्म भरण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळणार आहे.
मिशन नवोदय 2025 26 संभाव्य प्रश्नपत्रिका संच उपलब्ध
आजच्या ताज्या बातम्या (Latest news today)
ब्रेकिंग न्यूज (Breaking news)
मराठी बातम्या (Marathi news)
आजचे हेडलाईन्स (Today's headlines)
सकाळच्या बातम्या (Morning news) किंवा संध्याकाळच्या बातम्या (Evening news)
आजच्या ठळक बातम्या
