1. संख्या आणि संख्यांचे प्रकार - भाग - 1
गणिताचा विचार केला की सर्वात आधी डोळ्यासमोर येतात त्या म्हणजे 'संख्या'. आपण रोजच्या जीवनात वस्तू मोजण्यासाठी, हिशोब करण्यासाठी किंवा वेळेचे नियोजन करण्यासाठी संख्यांचा वापर करतो. पण तुम्हाला माहीत आहे का? या संख्यांचे देखील वेगवेगळे गट किंवा प्रकार असतात.
संख्या म्हणजे काय? नैसर्गिक, पूर्ण, सम, विषम आणि मूळ संख्या यांमधील फरक काय? जाणून घ्या संख्यांच्या सर्व प्रकारांची सविस्तर माहिती मराठीत.
1. नैसर्गिक संख्या (Natural Numbers)
ज्या संख्यांचा वापर आपण वस्तू मोजण्यासाठी करतो, त्यांना 'मोजसंख्या' किंवा 'नैसर्गिक संख्या' म्हणतात. यांची सुरुवात 1 पासून होते.
- उदाहरणे: 1, 2, 3, 4, 5, ....... (अनंत)
- महत्त्वाचा मुद्दा: 0 (शून्य) ही नैसर्गिक संख्या नाही.
- जवाहर नवोदय प्रवेश परीक्षा घटकनिहाय तयारी- click here
2. पूर्ण संख्या (Whole Numbers)
जेव्हा नैसर्गिक संख्यांच्या समूहात 0 चा समावेश केला जातो, तेव्हा त्या समूहाला 'पूर्ण संख्या' म्हणतात.
- उदाहरणे: 0, 1, 2, 3, 4, ....... (अनंत)
3. पूर्णांक संख्या (Integers)
सर्व धन संख्या, सर्व ऋण संख्या आणि शून्य यांच्या समूहाला 'पूर्णांक संख्या' म्हणतात.
- उदाहरणे: ... -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, ...
4. सम संख्या (Even Numbers)
ज्या संख्येला 2 ने पूर्ण भाग जातो, तिला 'सम संख्या' म्हणतात. या संख्यांच्या एकक स्थानी 0, 2, 4, 6, किंवा 8 हे अंक असतात.
- उदाहरणे: 2, 10, 24, 56, 100.
OUR HELPERS (आपले मदतनीस) PART - 1
5. विषम संख्या (Odd Numbers)
ज्या संख्येला 2 ने पूर्ण भाग जात नाही, तिला 'विषम संख्या' म्हणतात. या संख्यांच्या एकक स्थानी 1, 3, 5, 7, किंवा 9 हे अंक असतात.
- उदाहरणे: 1, 11, 23, 45, 99.
स्पर्धा परीक्षा गणित तयारी 👉 click here
6. मूळ संख्या (Prime Numbers)
ज्या संख्येला फक्त 1 ने आणि त्याच संख्येने भाग जातो, अशा संख्येला 'मूळ संख्या' म्हणतात.
- उदाहरणे: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17...
- विशेष टीप: 2 ही एकमेव 'सम' मूळ संख्या आहे. 1 ही संख्या मूळ ही नाही आणि संयुक्त ही नाही.
स्कॉलरशिप 4 थी तयारी - click here
7. संयुक्त संख्या (Composite Numbers)
ज्या संख्येला 1 आणि त्या संख्येव्यतिरिक्त इतर संख्यांनीही भाग जातो, तिला 'संयुक्त संख्या' म्हणतात.
- उदाहरणे: 4, 6, 8, 9, 10, 12...
8. परिमेय संख्या (Rational Numbers)
ज्या संख्या p/q या स्वरूपात लिहिता येतात (जिथे q हा 0 नसावा), त्यांना 'परिमेय संख्या' म्हणतात.
- उदाहरणे: 1/2, 5/3, 0.5, -4/7.
गणित सूत्रे, नियम व व्याख्या click here
9. अपरिमेय संख्या (Irrational Numbers)
ज्या संख्यांचे दशांश रूप अखंड असते पण आवर्ती नसते, त्यांना 'अपरीमेय संख्या' म्हणतात.
π
उदाहरणे: ✔3 , ✔2 , (पाय)
महत्त्वाचे तक्ते (Quick Reference Table)
|
संख्येचा प्रकार |
सुरुवात |
वैशिष्ट्य |
|
नैसर्गिक संख्या |
1 |
मोजण्यासाठी वापर |
|
पूर्ण संख्या |
0 |
नैसर्गिक संख्या + शून्य |
|
सम संख्या |
2 |
2 ने भाग जातो |
|
मूळ संख्या |
2 |
फक्त स्वतःनेच भाग जातो |
तुम्हाला हा लेख कसा वाटला? कमेंट्मध्ये नक्की सांगा आणि आपल्या विद्यार्थी मित्रांसोबत शेअर करायला विसरू नका!
Marathi Math, Numbers in Marathi, Maths for competitive exams, Basic Mathematics.
वरील लेखाची PDF मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा.
सर्व स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी www.missionscholar.in या वेबसाईटला भेट द्या.
दररोज शैक्षणिक माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या whats app group जॉईन करा. ➡ join group click here
