संख्या आणि संख्यांचे प्रकार (Types of numbers in Marathi)

 

TET परीक्षा विशेष

 बालमानसशास्त्र - अध्यापनाचे घटक (वैकल्पिक व पर्यावरणीय)

शिक्षक पात्रता परीक्षेत (TET) बालमानसशास्त्र हा विषय गुणांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. त्यातील 'अध्यापनाचे घटक' हा भाग शिक्षकाच्या अध्यापन कौशल्याशी आणि विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन वातावरणाशी संबंधित आहे. खालील २० प्रश्न तुम्हाला या घटकाचा सखोल सराव करण्यास मदत करतील.

 

प्रश्न व उत्तरे 

१. अध्यापन प्रक्रिया प्रभावी होण्यासाठी खालीलपैकी कोणता घटक सर्वात महत्त्वाचा आहे?

A) शिक्षकाचे उच्च शिक्षण

B) शाळेची भव्य इमारत

C) शिक्षक-विद्यार्थी आंतरक्रिया

D) महागडी शैक्षणिक साधने

२. अध्यापनाच्या पर्यावरणीय घटकामध्ये कशाचा समावेश होतो?

A) विद्यार्थ्यांची बुद्धिमत्ता

B) वर्गातील हवा आणि प्रकाश

C) शिक्षकाची अभिरुची

D) पाठ्यपुस्तकाची छपाई

३. 'वैकल्पिक अध्यापन' (Alternative Teaching) पद्धतीचा मुख्य उद्देश काय आहे?

A) अभ्यासक्रम वेळेत पूर्ण करणे

B) विद्यार्थ्यांच्या वैयक्तिक गरजा पूर्ण करणे

C) शिक्षकांचे काम कमी करणे

D) वर्गात शांतता राखणे

४. खालीलपैकी कोणता घटक अध्यापनावर परिणाम करणारा 'मानसिक' घटक आहे?

A) वर्गातील आसनव्यवस्था

B) विद्यार्थ्याची प्रेरणा (Motivation)

C) संगणकाची उपलब्धता

D) खेळाचे मैदान

५. विद्यार्थ्यांच्या अध्ययनावर सभोवतालच्या सामाजिक वातावरणाचा प्रभाव पडतो, हे कोणत्या शास्त्रज्ञाने प्रकर्षाने मांडले?

A) स्किनर

B) लेव्ह व्यगोत्स्की

C) पावलोव्ह

D) थॉर्नडाईक

६. अध्यापनात 'दृकश्राव्य साधनांचा' वापर हा कोणत्या घटकांतर्गत येतो?

A) पर्यावरणीय घटक

B) वैकल्पिक घटक

C) तांत्रिक/साधन घटक

D) अनुवंशिक घटक

जवाहर नवोदय प्रवेश परीक्षा घटकनिहाय तयारी-  click here  

७. समावेशित शिक्षणात (Inclusive Education) कोणत्या अध्यापन पद्धतीला जास्त महत्त्व दिले जाते?

A) व्याख्यान पद्धती

B) वैकल्पिक आणि लवचिक अध्यापन

C) पाठांतर पद्धती

D) केवळ गृहपाठ पद्धती

८. वर्गातील 'भावनिक वातावरण' निर्मितीसाठी शिक्षक काय करू शकतात?

A) कडक शिस्त लावणे

B) विद्यार्थ्यांशी सहानुभूतीने वागणे

C) जास्तीत जास्त शिक्षा करणे

D) फक्त हुशार मुलांकडे लक्ष देणे

९. 'प्रतिभावान' विद्यार्थ्यांसाठी खालीलपैकी कोणते वैकल्पिक अध्यापन योग्य ठरेल?

A) उपचारात्मक अध्यापन

B) समृद्धी उपक्रम (Enrichment Programs)

C) प्राथमिक सराव

D) पाठांतर

१०. अध्यापनाच्या प्रक्रियेत 'फीडबॅक' (प्रत्याभरण) हा घटक कोणासाठी महत्त्वाचा असतो?

A) फक्त विद्यार्थ्यासाठी

B) फक्त शिक्षकासाठी

C) शिक्षक आणि विद्यार्थी दोघांसाठी

D) फक्त पालकांसाठी

OUR HELPERS (आपले मदतनीस) PART - 1 

 [START ONLINE TEST HERE]

 

११. 'लर्निंग कॉर्नर' (अध्ययन कोपरा) हा वर्गातील कोणत्या घटकाचे उदाहरण आहे?

A) सामाजिक वातावरण

B) भौतिक पर्यावरणीय घटक

C) अध्यापन पद्धती

D) मूल्यमापन

१२. अध्यापनातील 'लवचिकता' म्हणजे काय?

A) हवी तेव्हा सुट्टी देणे

B) विद्यार्थ्यांच्या प्रतिसादानुसार अध्यापनात बदल करणे

C) अभ्यासक्रम अर्धवट सोडणे

D) कडक नियमांचे पालन करणे

१३. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणीय घटकांचा विचार करताना शिक्षकाने काय करावे?

A) फक्त शहरातील उदाहरणे द्यावीत

B) स्थानिक परिसराचा अध्यापनात संदर्भ घ्यावा

C) फक्त इंग्रजी माध्यमाचे संदर्भ वापरावेत

D) केवळ पुस्तकातील माहिती सांगावी

स्पर्धा परीक्षा गणित तयारी 👉 click here  

१४. गट कार्य (Group Work) हे कोणत्या प्रकारचे अध्यापन वातावरण निर्माण करते?

A) स्पर्धात्मक

B) सहकार्यात्मक

C) एकतर्फी

D) नकारात्मक

१५. अध्यापनावर परिणाम करणारा 'सांस्कृतिक घटक' कोणता?

A) वर्गाची लांबी-रुंदी

B) विद्यार्थ्यांची मातृभाषा आणि परंपरा

C) बाकांची मांडणी

D) खडूचा रंग

१६. 'अध्यापन प्रतिमाने' (Teaching Models) निवडणे हा अध्यापनाचा कोणता पैलू आहे?

A) पर्यावरणीय

B) वैकल्पिक/नियोजनात्मक

C) शारीरिक

D) आर्थिक

१७. शिकवताना शिक्षकाचा आवाज आणि देहबोली हे कोणत्या घटकात येतात?

A) भौतिक वातावरण

B) शिक्षकाचे वैयक्तिक घटक

C) तांत्रिक घटक

D) बाह्य घटक

गणित सूत्रे, नियम व व्याख्या click here  

१८. 'उपचारात्मक अध्यापन' (Remedial Teaching) कोणाला दिले जाते?

A) वर्गातील सर्वात हुशार मुलांना

B) ज्यांना अध्ययनात अडचणी येतात अशा मुलांना

C) फक्त गैरहजर राहणाऱ्या मुलांना

D) खेळात प्राविण्य असणाऱ्या मुलांना

१९. माहिती तंत्रज्ञानाचा (ICT) वापर हा अध्यापनाचा कोणता घटक आहे?

A) पारंपारिक घटक

B) आधुनिक वैकल्पिक घटक

C) अनुवंशिक घटक

D) सामाजिक घटक

२०. आदर्श वर्गाच्या भौतिक वातावरणात कशाची कमतरता असावी?

A) पुरेशी हवा

B) आवाज (Ghonsh) / गोंगाट

C) पिण्याचे पाणी

D) शैक्षणिक तक्ते

---

उत्तरसूची आणि स्पष्टीकरण

प्रश्न क्र.	उत्तर	स्पष्टीकरण
१	C	अध्यापन ही द्विध्रुवीय प्रक्रिया आहे, जिथे शिक्षक-विद्यार्थी संवाद सर्वात महत्त्वाचा असतो.
२	B	भौतिक सोयीसुविधा जसे हवा, प्रकाश हे पर्यावरणीय घटकात येतात.
३	B	प्रत्येक विद्यार्थ्याची शिकण्याची पद्धत वेगळी असते, ती वैकल्पिक अध्यापनाने पूर्ण होते.
४	B	प्रेरणा हा मनाशी संबंधित अंतर्गत घटक आहे.
५	B	व्यगोत्स्की यांनी सामाजिक-सांस्कृतिक सिद्धांतावर भर दिला आहे.
६	C	अध्यापनाला मदत करणारी साधने ही तांत्रिक किंवा सहाय्यक घटक असतात.
७	B	समावेशित शिक्षणात विविध गरजांच्या मुलांसाठी लवचिक अध्यापन गरजेचे असते.
८	B	सकारात्मक भावनिक वातावरण विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीला चालना देते.
९	B	हुशार मुलांच्या बुद्धीला चालना देण्यासाठी 'Enrichment' आवश्यक असते.
१०	C	फीडबॅकमुळे शिक्षकाला स्वतःच्या पद्धतीत आणि विद्यार्थ्याला चुकांत सुधारणा करता येते.
११	B	वर्गातील कोपरे किंवा मांडणी हा भौतिक पर्यावरणाचा भाग आहे.
१२	B	परिस्थितीनुसार बदल करण्याची क्षमता म्हणजे लवचिकता.
१३	B	अध्ययन हे विद्यार्थ्यांच्या ओळखीच्या संदर्भातून (Constructivism) अधिक चांगले होते.
१४	B	गट कार्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सहकार्य आणि सामाजिक कौशल्ये वाढतात.
१५	B	संस्कृती आणि भाषा विद्यार्थ्याच्या आकलनावर परिणाम करतात.
१६	B	शिक्षकाला विषयानुसार विविध अध्यापन प्रतिमाने निवडण्याचा पर्याय असतो.
१७	B	शिक्षकाची संवाद कौशल्ये ही त्यांच्या वैयक्तिक क्षमतेवर अवलंबून असतात.
१८	B	कच्चे दुवे शोधून ते सुधारण्यासाठी केलेले अध्यापन म्हणजे उपचारात्मक अध्यापन.
१९	B	बदलत्या काळानुसार तंत्रज्ञान हा अध्यापनाचा एक प्रभावी पर्याय ठरला आहे.
२०	B	गोंगाट किंवा ध्वनी प्रदूषण हे अध्ययनात अडथळा निर्माण करते, त्यामुळे ते नसावे.

---

   

 TET Exam Child Psychology, Teaching Components, Environmental Factors in Teaching, बालमानसशास्त्र प्रश्न, TET परीक्षा सराव.

 TET परीक्षेसाठी बालमानसशास्त्रातील 'अध्यापनाचे घटक: वैकल्पिक व पर्यावरणीय' या विषयावरील २० महत्त्वाचे प्रश्न आणि उत्तरे स्पष्टीकरणासह वाचा.

 

सर्व स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी www.missionscholar.in  या वेबसाईटला भेट द्या.

दररोज शैक्षणिक माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या whats app group जॉईन करा. ➡ join group click here