घटक - 1. सामाजिक परिसर
उपघटक - 3. राष्ट्रीय चिन्हे
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : भारताच्या राष्ट्रध्वजाच्या लांबी आणि रुंदीचे प्रमाण किती असते आणि ध्वजाच्या सर्वात वरच्या रंगाचा अर्थ काय आहे?
(A) ३:२ आणि शौर्य व त्याग
(B) २:३ आणि शांतता व सत्य
(C) ३:२ आणि समृद्धी व विकास
(D) २:३ आणि शौर्य व त्याग
Answer: A
स्पष्टीकरण: भारताच्या राष्ट्रध्वजाची लांबी आणि रुंदी यांचे प्रमाण तीनस दोन (३:२) असते. सर्वात वरचा केशरी रंग हा देशाचे शौर्य, धैर्य आणि त्यागाचे प्रतीक आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : भारताच्या राजमुद्रेच्या तळाशी असलेल्या चक्राच्या एका बाजूला घोडा आणि दुसऱ्या बाजूला कोणता प्राणी आहे?
(A) हत्ती
(B) वाघ
(C) बैल
(D) सिंह
Answer: C
स्पष्टीकरण: सारनाथ येथील अशोक स्तंभावरून भारताची राजमुद्रा घेण्यात आली आहे. याच्या तळाशी मध्यभागी अशोक चक्र असून त्याच्या उजव्या बाजूला बैल आणि डाव्या बाजूला घोडा आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : विधान: राष्ट्रगीत गाताना प्रत्येकाने सावधान स्थितीत उभे राहणे अनिवार्य आहे. कारण: राष्ट्रगीत हे देशाच्या एकतेचे आणि सार्वभौमत्वाचे सर्वोच्च प्रतीक असून त्याचा सन्मान करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.
योग्य पर्याय निवडा.
(A) विधान आणि कारण दोन्ही सत्य आहेत आणि कारण हे विधानाचे योग्य स्पष्टीकरण आहे.
(B) विधान आणि कारण दोन्ही सत्य आहेत पण कारण हे विधानाचे योग्य स्पष्टीकरण नाही.
(C) विधान सत्य आहे पण कारण असत्य आहे.
(D) विधान असत्य आहे पण कारण सत्य आहे.
Answer: A
स्पष्टीकरण: भारताचे राष्ट्रगीत 'जन गण मन' हे देशाच्या अभिमानाचे प्रतीक आहे. त्यामुळे ते गाताना किंवा वाजत असताना सावधान स्थितीत उभे राहून त्याचा आदर राखणे हा राष्ट्रीय शिष्टाचाराचा भाग आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : खालील जोड्या जुळवा:
१. राष्ट्रीय वृक्ष अ. हत्ती
२. राष्ट्रीय जलचर प्राणी ब. वडाचे झाड
३. राष्ट्रीय वारसा प्राणी क. गोड्या पाण्यातील डॉल्फिन.
योग्य पर्याय निवडा.
(A) १-क, २-अ, ३-ब
(B) १-ब, २-क, ३-अ
(C) १-ब, २-अ, ३-क
(D) १-क, २-ब, ३-अ
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारताचा राष्ट्रीय वृक्ष वडाचे झाड आहे. गंगा नदीत आढळणारा डॉल्फिन हा राष्ट्रीय जलचर प्राणी आहे, तर हत्ती हा भारताचा राष्ट्रीय वारसा प्राणी म्हणून घोषित करण्यात आला आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~नवोदय गणित 3700+ प्रश्न - APP वर
खालील LINK वर क्लिक करून APP डाउनलोड करा -
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.utvzum.cmjryj&pcampaignid=web_share
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : भारताचे राष्ट्रीय गीत 'वंदे मातरम' हे बंकिमचंद्र चटर्जी यांच्या कोणत्या प्रसिद्ध कादंबरीतून घेण्यात आले आहे?
(A) गीतांजली
(B) आनंदमठ
(C) गोदान
(D) भारत भारती
Answer: B
स्पष्टीकरण: 'वंदे मातरम' हे राष्ट्रीय गीत बंकिमचंद्र चटर्जी यांनी लिहिलेल्या 'आनंदमठ' या कादंबरीतून घेतले आहे. या गीताने स्वातंत्र्यलढ्यात भारतीयांना मोठी प्रेरणा दिली.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : स्वातंत्र्यदिनी ध्वजारोहण झाल्यानंतर तुम्हाला रस्त्यावर एक कागदाचा राष्ट्रध्वज पडलेला दिसला. एक सुजाण नागरिक म्हणून तुम्ही काय कराल?
(A) ध्वज तिथेच सोडून पुढे निघून जाल.
(B) ध्वज उचलून कचराकुंडीत फेकून द्याल.
(C) ध्वज सन्मानाने उचलून स्वच्छ जागी ठेवाल किंवा योग्य प्रकारे त्याची विल्हेवाट लावाल.
(D) ध्वज उचलून त्यावर तुमचे नाव लिहाल.
Answer: C
स्पष्टीकरण: राष्ट्रध्वज हा देशाचा अभिमान आहे. तो कधीही जमिनीवर पडू देऊ नये. जर तो पडलेला आढळला, तर तो सन्मानाने उचलून सुरक्षित ठिकाणी ठेवावा किंवा ध्वजसंहितेनुसार खाजगीरित्या सन्मानाने नष्ट करावा.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ प्रश्न : राष्ट्रध्वजाच्या मध्यभागी असलेल्या पांढऱ्या पट्ट्यावरील अशोक चक्राचा रंग कोणता असतो आणि त्यात किती आरे असतात?
(A) काळा आणि २४ आरे
(B) गडद निळा आणि २४ आरे
(C) आकाशी निळा आणि २० आरे
(D) गडद निळा आणि २२ आरे
Answer: B
स्पष्टीकरण: राष्ट्रध्वजावरील अशोक चक्र गडद निळ्या रंगाचे असते आणि त्यात एकूण चोवीस (२४) आरे असतात. हे चक्र सारनाथ येथील अशोक स्तंभावरून घेतले असून ते निरंतर प्रगतीचे प्रतीक आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
मिशन नवोदय TOP NOTES
विषय - पर्यावरण अभ्यास(EVS)
घटक - नैसर्गिक जग
उपघटक- वाहतूक व दळणवळण
PDF डाऊनलोड लिंक
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : भारताच्या राष्ट्रीय दिनदर्शिकेनुसार वर्षाची सुरुवात कोणत्या महिन्यापासून होते आणि हा महिना सामान्यतः इंग्रजी दिनदर्शिकेच्या कोणत्या महिन्यात येतो?
(A) वैशाख आणि एप्रिल
(B) फाल्गुन आणि फेब्रुवारी
(C) चैत्र आणि मार्च
(D) मार्गशीर्ष आणि नोव्हेंबर
Answer: C
स्पष्टीकरण: भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका शक संवतावर आधारित आहे. तिचा पहिला महिना चैत्र असतो, जो सामान्य वर्षात बावीस मार्चला तर लीप वर्षात एकवीस मार्चला सुरू होतो.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : भारताच्या राजमुद्रेत मूळ अशोक स्तंभावर एकूण चार सिंह आहेत, परंतु आपल्याला समोरून पाहताना फक्त तीनच सिंह का दिसतात?
(A) कारण एक सिंह युद्धात नष्ट झाला आहे.
(B) कारण चौथा सिंह आकाराने खूप लहान आहे.
(C) कारण ते चार सिंह वर्तुळाकार बसलेले असून चौथा सिंह बरोबर पाठीमागे लपलेला असतो.
(D) कारण राजमुद्रेच्या मूळ आराखड्यात फक्त तीनच सिंह कोरले होते.
Answer: C
स्पष्टीकरण: सारनाथ येथील मूळ स्तंभावर चार सिंह चार दिशांना तोंड करून वर्तुळाकार बसले आहेत. द्विमितीय चित्रात आपण एकाच वेळी फक्त समोरून पाहू शकतो, त्यामुळे आपल्याला पाठीमागचा चौथा सिंह दिसत नाही.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : भारताचे राष्ट्रीय फळ आंबा आहे. या फळाचे शास्त्रीय नाव कोणत्या देशाच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे?
(A) श्रीलंका
(B) नेपाळ
(C) भारत
(D) म्यानमार
Answer: C
स्पष्टीकरण: आंब्याचे शास्त्रीय नाव 'मँगीफेरा इंडिका' असे आहे. यातील 'इंडिका' हा शब्द भारताला दर्शवतो. आंबा हे फळ भारतात हजारो वर्षांपासून पिकवले जाते.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
नवोदय भाषा 200+ उतारे मिशन स्कॉलर एज्युकेशन APP वर
खालील LINK वर क्लिक करून APP डाउनलोड करा -
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.utvzum.cmjryj&pcampaignid=web_share
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : भारत सरकारने वाघाला 'राष्ट्रीय प्राणी' म्हणून का घोषित केले?
(A) कारण वाघ हा भारतातील सर्वात शांत प्राणी आहे.
(B) वाघांची कमी होत चाललेली संख्या रोखण्यासाठी आणि वन्यजीव संवर्धनाबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी.
(C) कारण वाघ फक्त भारतातच आढळतात.
(D) कारण वाघ हा शाकाहारी प्राणी असून पर्यावरणाला नुकसान पोहोचवत नाही.
Answer: B
स्पष्टीकरण: वाघांचे अस्तित्व धोक्यात आल्याने, त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी आणि भारतातील समृद्ध वन्यजीवांचे प्रतीक म्हणून वाघाला राष्ट्रीय प्राणी घोषित करण्यात आले. यानंतर व्याघ्र प्रकल्प सुरू करण्यात आला.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : राजमुद्रेच्या खाली देवनागरी लिपीत लिहिलेले 'सत्यमेव जयते' हे वाक्य कोणत्या प्राचीन भारतीय ग्रंथातून घेण्यात आले आहे?
(A) ऋग्वेद
(B) मुंडक उपनिषद
(C) भगवद्गीता
(D) रामायण
Answer: B
स्पष्टीकरण: 'सत्यमेव जयते' म्हणजेच नेहमी सत्याचाच विजय होतो, हे ब्रीदवाक्य प्राचीन मुंडक उपनिषदातून घेतले आहे. हे भारताचे राष्ट्रीय ब्रीदवाक्य आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : राष्ट्रीय कार्यक्रमात राष्ट्रगीत 'जन गण मन' गाण्यासाठी अधिकृतरीत्या किती वेळ निश्चित करण्यात आला आहे?
(A) ४५ सेकंद
(B) ५२ सेकंद
(C) ६० सेकंद
(D) ६५ सेकंद
Answer: B
स्पष्टीकरण: संपूर्ण राष्ट्रगीत गाण्यासाठी बावन्न सेकंदांचा वेळ निश्चित करण्यात आला आहे. काही विशेष प्रसंगी राष्ट्रगीताचे फक्त पहिले आणि शेवटचे कडवे गायले जाते, ज्यासाठी वीस सेकंद लागतात.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : चिखलात उगवूनही पावित्र्य आणि सौंदर्याचे प्रतीक मानले जाणारे भारताचे राष्ट्रीय फूल कोणते आहे?
(A) गुलाब
(B) झेंडू
(C) कमळ
(D) सूर्यफूल
Answer: C
स्पष्टीकरण: कमळ हे भारताचे राष्ट्रीय फूल आहे. ते चिखलात उगवत असले तरी त्याची पाने आणि फुले नेहमी स्वच्छ आणि सुंदर असतात. हे पावित्र्य, सौंदर्य आणि ज्ञानाचे प्रतीक मानले जाते.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : भारताचा राष्ट्रीय पक्षी असलेल्या मोराबद्दल खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
(A) मोराला सुंदर आणि रंगीबेरंगी पिसारा असतो.
(B) मोर हा सापाला मारू शकतो, तो शेतकऱ्यांचा मित्र आहे.
(C) केवळ नर मोराला पिसारा असतो, मादीला पिसारा नसतो.
(D) मोर हा आकाशात खूप उंचावर आणि सलग अनेक तास उडू शकतो.
Answer: D
स्पष्टीकरण: मोर हा आकाराने मोठा आणि वजनाने जड पक्षी असल्यामुळे तो खूप उंचावर किंवा जास्त वेळ सलग उडू शकत नाही. तो फक्त कमी उंचीवर आणि थोड्या अंतरापर्यंतच उड्डाण करू शकतो.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : एका व्यापाऱ्याने त्याच्या दुकानाच्या पाटीवर जाहिरातीसाठी भारताची राजमुद्रा छापली आहे. हे योग्य आहे का?
(A) होय, कारण तो भारताचा नागरिक आहे.
(B) नाही, राजमुद्रेचा वापर केवळ सरकारी कामकाजात आणि अधिकृत सरकारी कागदपत्रांवरच करता येतो.
(C) होय, जर त्याचे दुकान खूप मोठे असेल तर.
(D) नाही, कारण राजमुद्रेचा वापर फक्त शाळेतच करता येतो.
Answer: B
स्पष्टीकरण: भारताची राजमुद्रा हे सार्वभौम सत्तेचे प्रतीक आहे. खाजगी व्यक्ती, संस्था किंवा व्यापारी यांना राजमुद्रेचा वापर स्वतःच्या फायद्यासाठी किंवा जाहिरातीसाठी करण्यास कायद्याने सक्त मनाई आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
नवोदय गणित, भाषा, परिसर अभ्यास या सर्व विषयांच्या परिपूर्ण तयारीसाठी खालील DOWNLOAD वर क्लिक करून APP डाउनलोड करा -
मिशन नवोदय ऑनलाईन टेस्ट सिरीज
गणित + पर्यावरण अभ्यास (EVS) + भाषा (उतारे)
गणित - 3700+ प्रश्न
पर्यावरण अभ्यास (EVS) - 2300+ प्रश्न
भाषा - 200+ उतारे (1000+ प्रश्न)
एकूण 7000+ प्रश्न
प्रत्येक प्रश्नाचे स्पष्टीकरण (TEST SUBMIT केल्यावर दिसेल.)
- टीम मिशन स्कॉलर एज्युकेशन
₹199 offer फक्त आजच्या दिवसासाठी मर्यादित आहे.
उद्यापासून परत ₹399 price असणार आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : गंगा नदीला भारताची 'राष्ट्रीय नदी' म्हणून घोषित करण्यामागचे मुख्य पर्यावरणीय कारण काय आहे?
(A) ती भारताची सर्वात लांब नदी असून तिच्या खोऱ्यात देशातील मोठी लोकसंख्या अवलंबून आहे.
(B) त्या नदीत फक्त गोड्या पाण्याचे डॉल्फिन आढळतात.
(C) त्या नदीचे पाणी कधीही आटत नाही आणि कधीही पूर येत नाही.
(D) ती भारतातील एकमेव नदी आहे जी हिमालयातून उगम पावते.
Answer: A
स्पष्टीकरण: गंगा ही भारतातील सर्वात मोठी आणि लांब नदी आहे. तिचे खोरे अत्यंत सुपीक असून कोट्यवधी लोकांची शेती आणि जीवन तिच्यावर अवलंबून आहे. तिच्या संवर्धनासाठी तिला राष्ट्रीय नदीचा दर्जा दिला गेला.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : योग्य जोड्या जुळवा:
१. राष्ट्रीय फळ अ. हत्ती
२. राष्ट्रीय वारसा प्राणी ब. आंबा
३. राष्ट्रीय गीत --- क. वंदे मातरम.
योग्य पर्याय निवडा.
(A) १-ब, २-अ, ३-क
(B) १-अ, २-ब, ३-क
(C) १-क, २-अ, ३-ब
(D) १-ब, २-क, ३-अ
Answer: A
स्पष्टीकरण: आंब्याला भारताचे राष्ट्रीय फळ मानले जाते, हत्ती हा राष्ट्रीय वारसा प्राणी आहे, तर 'वंदे मातरम' हे भारताचे राष्ट्रीय गीत आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
प्रश्न : वडाच्या झाडाला भारताचा 'राष्ट्रीय वृक्ष' म्हणून का निवडले गेले असावे?
(A) कारण त्याची फळे खूप चविष्ट असतात.
(B) कारण ते विशाल, दीर्घायुषी असते आणि त्याच्या पारंब्या नवीन मुळे तयार करून झाडाचा विस्तार करतात, जे देशाच्या अखंडतेचे प्रतीक आहे.
(C) कारण ते फक्त भारतातच वाढू शकते, इतर देशात नाही.
(D) कारण वडाच्या झाडाखाली नेहमी थंड हवा असते.
Answer: B
स्पष्टीकरण: वडाचे झाड खूप मोठे होते आणि शेकडो वर्षे जगते. त्याच्या पारंब्या जमिनीला टेकून नवीन खोड तयार करतात. हे झाड अमरत्व आणि भारताच्या अखंड व विस्तारणाऱ्या संस्कृतीचे उत्तम प्रतीक आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
नवोदय EVS पर्यावरण अभ्यास 2500+ प्रश्न - APP वर
खालील LINK वर क्लिक करून APP डाउनलोड करा -
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.utvzum.cmjryj&pcampaignid=web_share
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~प्रश्न : विधान: 'जन गण मन' आणि 'वंदे मातरम' या दोन्ही गीतांना राष्ट्रीय पातळीवर समान दर्जा आहे. कारण: दोन्ही गीतांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात भारतीयांना प्रेरणा दिली आणि राष्ट्राभिमान जागृत केला. योग्य पर्याय निवडा.
(A) विधान आणि कारण दोन्ही सत्य आहेत आणि कारण हे विधानाचे योग्य स्पष्टीकरण आहे.
(B) विधान आणि कारण दोन्ही सत्य आहेत पण कारण हे विधानाचे योग्य स्पष्टीकरण नाही.
(C) विधान सत्य आहे पण कारण असत्य आहे.
(D) विधान असत्य आहे पण कारण सत्य आहे.
Answer: A
स्पष्टीकरण: संविधानानुसार 'जन गण मन' हे राष्ट्रगीत आहे आणि 'वंदे मातरम' हे राष्ट्रीय गीत आहे. स्वातंत्र्यसंग्रामात 'वंदे मातरम'ने दिलेली प्रेरणा पाहता त्यालाही राष्ट्रगीताच्या बरोबरीचा आणि समान सन्मानाचा दर्जा देण्यात आला आहे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
मिशन स्कॉलर एज्युकेशन APP खालील DOWNLOAD या बटणावर क्लिक करून डाऊनलोड करा:
``````````````````````````````````````नवोदयची तयारी? या ५ गोष्टी नक्की जाणून घ्या! /jnvst-exam-preparation-5-important-tips ⇓ CLICK HERE
