दिनांक २ ऑक्टोबर २०२५ च्या देशभरातील शैक्षणिक बातम्या
शैक्षणिक क्रांती: भारताच्या शिक्षण क्षेत्रातील आजच्या १० महत्त्वाच्या घडामोडी
संकलन - टीम मिशन स्कॉलर
----------------------------------------
१. भारतातील शाळांसाठी ‘ऑक्टोबर २०२५’ सुट्ट्यांची मोठी घोषणा
ऑक्टोबर महिन्याच्या सुरुवातीलाच भारतातील अनेक राज्यांमध्ये शाळांना सुट्ट्या जाहीर करण्यात आल्या आहेत. दसरा, दुर्गा पूजा, नवरात्री आणि गांधी जयंती या प्रमुख सणांमुळे विद्यार्थ्यांना दीर्घ सुट्ट्या मिळणार आहेत. तेलंगणामध्ये दाक्षिणात्य दसरा सणासाठी २१ सप्टेंबर ते ३ ऑक्टोबरपर्यंत १३ दिवसांची सुट्टी घोषित झाली आहे. या सुट्ट्यांमुळे विद्यार्थ्यांना सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये सक्रिय सहभागी होण्याची आणि कुटुंबासोबत वेळ घालवण्याची संधी मिळणार आहे. हवामानामुळे, विशेषत: पूरसदृश परिस्थितीमुळे पश्चिम बंगालने दुर्गा पूजेच्या सुट्ट्या ६ ऑक्टोबरपर्यंत वाढवल्या आहेत. महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश आणि बिहारसह अनेक राज्यांमध्ये सणांच्या निमित्ताने आणि काही ठिकाणी मुसळधार पावसामुळे शाळा बंद राहणार आहेत. पालकांनी आणि विद्यार्थ्यांनी स्थानिक शाळांच्या सूचनांकडे लक्ष ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
---------------------------------
२. ‘एज्युकेशनवर्ल्ड इंडिया स्कूल रँकिंग २०२५-२६’ मध्ये नवी 'आयव्ही लीग' श्रेणी
शैक्षणिक प्रकाशक 'एज्युकेशनवर्ल्ड'ने आपल्या १९ व्या वार्षिक इंडिया स्कूल रँकिंगमध्ये (EWISR) एक मोठी सुधारणा केली आहे. यावर्षी सर्वोत्तम शाळांसाठी खास 'आयव्ही लीग' श्रेणी सुरू करण्यात आली आहे, जी सातत्याने उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या संस्थांना गौरवणार आहे. या नव्या श्रेणीमध्ये बंगळुरूच्या इन्व्हेंचर अकादमीला 'आयव्ही लीग डे स्कूल' म्हणून इंडिया #१ (फाइव्ह-स्टार) रँक मिळाला आहे. या रँकिंगमुळे शिक्षण क्षेत्रात निरोगी स्पर्धा वाढेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे. शिक्षक क्षमता, अभ्यासक्रम, सह-अभ्यासक्रम आणि विद्यार्थ्यांचे वैयक्तिक लक्ष यांसारख्या १५ प्रमुख पॅरामीटर्सवर शाळांचे मूल्यांकन करण्यात आले आहे. या नव्या उपक्रमामुळे प्राथमिक-माध्यमिक शिक्षणाचा दर्जा उंचावण्यास मदत होईल.
--------------------------------------
३. अमेरिकेतील सरकारी 'शटडाऊन'मुळे भारतीय विद्यार्थ्यांच्या व्हिसा प्रक्रियेवर परिणाम
अमेरिकेमध्ये १ ऑक्टोबरपासून सुरू झालेल्या सरकारी निधीच्या कमतरतेमुळे (Government Shutdown) भारतीय विद्यार्थ्यांच्या F-1 आणि J-1 व्हिसा प्रक्रियेवर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. अमेरिकन दूतावासाने सांगितले आहे की, व्हिसा आणि पासपोर्ट सेवा वापरकर्त्यांकडून मिळणाऱ्या शुल्कावर आधारित असल्यामुळे त्या सुरू राहतील. मात्र, स्थानिक कर्मचारी आणि संसाधनांच्या कमतरतेमुळे या सेवांमध्ये विलंब होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. विद्यार्थ्यांना व्हिसा मुलाखती आणि प्रक्रियेसाठी नेहमीपेक्षा जास्त प्रतीक्षा करावी लागू शकते. त्यामुळे उच्च शिक्षणासाठी अमेरिकेला जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या व्हिसाच्या स्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवावे. दूतावासाकडून तातडीच्या सुरक्षिततेच्या माहितीशिवाय अन्य अपडेट्स मर्यादित असतील.
-----------------------------------
मिशन नवोदय 2025 26 संभाव्य प्रश्नपत्रिका संच उपलब्ध
----------------------------------------------------
४. एनजेआयटी (NJIT) कडून भारतीय विद्यापीठांसोबत शैक्षणिक सहकार्यासाठी सामंजस्य करार
न्यू जर्सी इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (NJIT) ने जागतिक शिक्षण आणि संशोधन वाढविण्यासाठी भारतातील तीन प्रमुख विद्यापीठांशी सामंजस्य करार (MOUs) केले आहेत. यात मणिपाल अकॅडमी ऑफ हायर एज्युकेशन (MAHE), बेंगळुरूमधील दयानंद सागर युनिव्हर्सिटी (DSU) आणि हैदराबादमधील विग्नना ज्योती इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट (VJIM) यांचा समावेश आहे. या करारांमुळे शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांची देवाणघेवाण, संयुक्त संशोधन प्रकल्प, आणि STEM (विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित) कार्यक्रमांचा विकास शक्य होणार आहे. एमएएचईसोबत ५ वर्षांच्या फ्रेमवर्कमध्ये दुहेरी पदवी (Dual Degree) कार्यक्रमांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. व्हीजेआयएम सोबत १+१ ग्रॅज्युएट अभ्यासक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना अमेरिकेत व्यवस्थापन (Management) विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेणे सोपे होईल.
----------------------------------
५. हरियाणा शिक्षण विभागाने पीजीटी (राजकीय शास्त्र) उमेदवारी केली रद्द
हरियाणा सरकारच्या माध्यमिक शिक्षण विभागाने पीजीटी (राजकीय शास्त्र) (Post Graduate Teachers - Political Science) पदासाठीच्या काही उमेदवारांची उमेदवारी रद्द करण्याबाबतची नोटीस जारी केली आहे. शिक्षण विभागाच्या या निर्णयामुळे अनेक उमेदवारांना मोठा धक्का बसला आहे. ही उमेदवारी कोणत्या कारणांमुळे रद्द करण्यात आली, याबद्दलची सविस्तर माहिती नोटीसमध्ये देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे शिक्षण विभागाने नियुक्ती प्रक्रियेतील नियमांचे पालन आणि पारदर्शकता जपल्याचे दिसून येते. प्रभावित उमेदवारांना त्यांच्या पुढील कार्यवाहीसाठी विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर तपासणी करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
----------------------------------------
६. आयआयटी जोधपूर आणि एम्स जोधपूरकडून पोषण मूल्यांकनासाठी एआय (AI) तंत्रज्ञान
आयआयटी (IIT) जोधपूर आणि एम्स (AIIMS) जोधपूर येथील संशोधकांनी लहान मुलांमधील कुपोषण अधिक प्रभावीपणे ओळखण्यासाठी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आधारित तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. 'डोमेन अॅडॅप्ट' नावाच्या या लर्निंग फ्रेमवर्कमुळे केवळ छायाचित्रांचा (Photos) वापर करून मुलांची पोषण स्थिती अचूकपणे निर्धारित करणे शक्य होणार आहे. हे महत्त्वपूर्ण संशोधन 'एमआयसीसीएआय' जर्नलमध्ये प्रकाशित झाले आहे. कुपोषणासारख्या गंभीर सार्वजनिक आरोग्य समस्यांवर कमी खर्चात आणि मोठ्या प्रमाणावर तोडगा काढण्यासाठी हे तंत्रज्ञान अत्यंत उपयुक्त ठरू शकते.
-------------------------------------
मिशन नवोदय 2025 26 संभाव्य प्रश्नपत्रिका संच उपलब्ध
७. पुण्यात महाराष्ट्रातील पहिले 'थ्रीडी प्रिंटेड स्कूल' सुरू
महाराष्ट्रातील शिक्षण क्षेत्रात एक महत्त्वाचा टप्पा पार पडला आहे. कॉर्निग इन्कॉर्पोरेटेडने (Corning Incorporated) पुणे जिल्ह्यातील आंबेटण जिल्हा परिषद (ZP) शाळेमध्ये 'द स्किल विल सेंटर' नावाचे महाराष्ट्रातील पहिले थ्रीडी-प्रिंटेड स्कूल (3D-Printed School) सुरू केले आहे. थ्रीडी प्रिंटिंग तंत्रज्ञानाचा वापर करून अत्यंत कमी वेळात आणि कमी खर्चात या शाळेची इमारत उभारण्यात आली आहे. ही शाळा ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना अत्याधुनिक आणि सुरक्षित शैक्षणिक वातावरण प्रदान करेल. या प्रकल्पाच्या माध्यमातून बांधकाम तंत्रज्ञानात शैक्षणिक पायाभूत सुविधांसाठी एक नवीन आदर्श निर्माण झाला आहे.
---------------------------------------------
८. शैक्षणिक व्यासपीठावर 'हि पाथ अॅप' (Hi PATH App) चे प्रक्षेपण
ग्लोबल एज्युकेशन अँड ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट (GETI) ने शिक्षण क्षेत्रातील नेतृत्वाच्या आंतरराष्ट्रीय गोलमेज परिषदेत (Ed Leadership International Roundtable) 'हि पाथ अॅप' हे नवीन तंत्रज्ञान लॉन्च केले आहे. हे ॲप OMR (Optical Mark Recognition) शीट स्कॅन करून विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीबद्दल रिअल-टाइम अंतर्दृष्टी (real-time insights) प्रदान करते. शिक्षकांना आणि संस्थांना विद्यार्थ्यांचे मूल्यांकन अधिक जलद आणि अचूकपणे करण्यास हे ॲप मदत करेल. या तंत्रज्ञानामुळे शिक्षणाचे व्यवस्थापन आणि विद्यार्थ्यांच्या शिकण्याच्या पद्धती सुधारण्यास मोठी मदत मिळणार आहे.
---------------------------------------
९. एचसीएलटेक (HCLTech) कडून अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांसाठी 'करिअर मार्गदर्शन' सत्र
आयटी क्षेत्रातील प्रमुख कंपनी एचसीएलटेक (HCLTech) ने आपल्या 'एचसीएलटेक टॉक्स' या कॅम्पुस कनेक्ट कार्यक्रमांतर्गत अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांसाठी 'डिजिटल जगात आवश्यक कौशल्ये' यावर विशेष सत्र आयोजित केले. केंब्रिज इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, बंगळूरू येथील ४०० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी या सत्रात सहभाग घेतला. या सत्रात एचसीएलटेकच्या वरिष्ठ उपाध्यक्षांनी विद्यार्थ्यांना डिजिटल युगात करिअर घडवण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या तांत्रिक आणि सॉफ्ट स्किल्सबद्दल मार्गदर्शन केले. उद्योगाच्या गरजांनुसार विद्यार्थ्यांना तयार करण्यासाठी अशा प्रकारचे मार्गदर्शन सत्रे खूप महत्त्वाची ठरतात.
----------------------------------------
१०. मुंबईतील 'ऑफिई' (Offee) कडून 'ग्रीन एक्झाम ग्रिड' (Green Exam Grid) लाँच
मुंबईस्थित 'ऑफिई' (Offee) या संस्थेने 'बीवायओडी' (Bring Your Own Device) तत्त्वावर आधारित 'ग्रीन एक्झाम ग्रिड' नावाचे एक अभिनव उत्पादन बाजारात आणले आहे. हे ऑफलाइन-फर्स्ट, बुक-आकाराचे IoT हब आहे, जे सुरक्षित स्थानिक नेटवर्क तयार करते. या हबमुळे विद्यार्थी इंटरनेट किंवा संगणक प्रयोगशाळांची गरज नसतानाही त्यांच्या स्वतःच्या उपकरणांवर डिजिटल परीक्षा देऊ शकतात. हे तंत्रज्ञान डिजिटल परीक्षेसाठी एक सुरक्षित, कमी खर्चाचे आणि लवचिक उपाय प्रदान करते. यामुळे ग्रामीण आणि मर्यादित पायाभूत सुविधा असलेल्या शाळांना फायदा होईल.
आजच्या ताज्या बातम्या (Latest news today)
ब्रेकिंग न्यूज (Breaking news)
मराठी बातम्या (Marathi news)
आजचे हेडलाईन्स (Today's headlines)
सकाळच्या बातम्या (Morning news) किंवा संध्याकाळच्या बातम्या (Evening news)
आजच्या ठळक बातम्या
मिशन नवोदय 2025 26 संभाव्य प्रश्नपत्रिका संच उपलब्ध
